3.3.4 Renterisicobeheer, kasgeldlimiet en renterisiconorm
Voor de beheersing van risico's dient de gemeente te voldoen aan een aantal limieten:
- Renterisiconorm : het totale bedrag aan langlopende schulden wat in een kalenderjaar wordt afgelost of een renteherziening mat maximaal 20% bedragen van de totale gemeentebegroting
- Kasgeldlimiet: het totale bedrag van kortlopende schulden (na aftrek van vlottende middelen) mag maximaal 8,5% bedragen van de totale gemeentebegroting;
- Norm schatkistbankieren: het totale bedrag aan liquide middelen dat buiten de schatkist wordt aangehouden bedraagt niet meer dan 2% van het begrotingstotaal.
Renterisico bij langlopende financiering
De renterisiconorm is het totale bedrag aan langlopende schulden wat in een kalenderjaar wordt afgelost of een renteherziening mag maximaal 20% bedragen van de totale gemeentebegroting
Een stijgende rente op de kapitaalmarkt kan leiden tot hogere rentelasten dan begroot. Dit risico doet zich vooral voor wanneer aflopende leningen opnieuw moeten worden gefinancierd tegen een hogere rente, of wanneer bij bestaande leningen sprake is van renteherziening. Ook een stijging van de totale schuldpositie kan leiden tot hogere rentelasten.
Om het renterisico op langlopende financiering te beperken, geldt de wettelijke renterisiconorm. Deze norm bepaalt dat het totaal aan aflossingen en renteherzieningen op langlopende leningen in een jaar niet meer mag bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Het doel hiervan is om renterisico’s over de jaren te spreiden, zodat rentestijgingen geleidelijk doorwerken in de rentelasten van de gemeente.
Bij het aantrekken van nieuwe leningen houdt de gemeente rekening met een goede spreiding van looptijden, renteherzieningsmomenten en aflossingen.
Renterisiconorm
De renterisiconorm geeft aan tot welk bedrag de gemeente renterisico mag lopen op de vaste schuld. Dit renterisico kan ontstaan door aflossingen op bestaande langlopende leningen en door renteherzieningsmomenten.
De renterisiconorm bedraagt 20% van het begrotingstotaal. Hiermee wordt voorkomen dat in één jaar een te groot deel van de vaste schuld moet worden geherfinancierd of onderhevig is aan renteherziening. De norm draagt daarmee bij aan spreiding van renterisico’s over meerdere jaren.
Rente risicobeheer / -norm | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
1. Renteherziening op vaste schuld o/g | 0 | 0 | 0 | 0 |
2. Aflossingen | 11.402 | 11.402 | 10.464 | 8.027 |
3. Renterisico (1+2) | 11.402 | 11.402 | 10.464 | 8.027 |
4. Renterisiconorm | 50.680 | 47.047 | 47.072 | 47.444 |
5a. Ruimte onder renterisiconorm (4-3) | 39.278 | 35.645 | 36.608 | 39.417 |
5b. Ruimte boven renterisiconorm | 0 | 0 | 0 | 0 |
Berekening renterisiconorm | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
4a. Begrotingstotaal | 253.401 | 235.234 | 235.359 | 237.222 |
4b. Percentage regeling | 20% | 20% | 20% | 20% |
Renterisiconorm (4a x 4b) | 50.680 | 47.047 | 47.072 | 47.444 |
De renterisiconorm voor 2027 bedraagt 20% van het begrotingstotaal. Op basis van een begrotingstotaal van € 253.401.000 komt dit neer op € 50.680.200.
De gemeente Hardenberg heeft in 2027 een leningenportefeuille zonder renteherzieningen en met een lineair aflossingsschema. De aflossing bedraagt in 2026 naar verwachting € 11,4 miljoen. Daarmee blijft het renterisico ruim onder de renterisiconorm.
Ook in het meerjarenperspectief blijven de jaarlijkse aflossingen ruim onder de renterisiconorm.
Renterisico op kortlopende financiering
Bij kortlopende financiering is sprake van onzekerheid over toekomstige rentekosten, omdat de rente op korte financiering sneller kan wijzigen. De gemeente Hardenberg gebruikt kortlopende financiering daarom alleen om tijdelijke schommelingen in de liquiditeitspositie op te vangen en niet voor de structurele financiering van langlopende investeringen.
Het gebruik van kortlopende financiering is wettelijk begrensd door de kasgeldlimiet. Deze limiet bepaalt dat de netto vlottende schuld niet meer mag bedragen dan bij ministeriële regeling vastgestelde percentage van 8,5% van het begrotingstotaal.
Voor Hardenberg is dit € 253.401.000 × 8,5% = € 21.539.085. Afgerond bedraagt de kasgeldlimiet voor 2027 € 21,5 miljoen. De gemeente beschikt over een rekening-courantkrediet van maximaal € 15 miljoen om tijdelijke schommelingen in de liquiditeit op te vangen. Hiermee blijft Hardenberg onder de kasgeldlimiet.
Uitgangspunt is dat een eventuele tijdelijke financieringsbehoefte zoveel mogelijk met kortlopende financiering wordt opgevangen, voor zover dit past binnen de kasgeldlimiet. De gemeente moet voorkomen dat de kasgeldlimiet gedurende drie achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden. Als daarvan sprake is, moet de toezichthoudende provincie hierover worden geïnformeerd.