Duurzaamheid en energie

Op initiatief van de raad is de Groene Gezonde Maatlat (GGM) ontwikkeld en in 2025 door de raad vastgesteld. De GGM is het afwegingskader voor de ruimtelijke inrichting. We passen de maatlat in principe toe op elk fysiek project. Daar waar het projecten zijn die al langer lopen kijken we in hoeverre we de principes van de maatlat nog in het project kunnen toepassen.

Bij nieuwe projecten is de maatlat onverkort van toepassing. Met deze manier van werken creëren we een gezonde leefomgeving die uitnodigt om te bewegen en elkaar te ontmoeten. Deze leefomgeving moet voor alle gebruikers goed bereikbaar, bruikbaar en toekomstbestendig zijn. Daarom:

• faciliteren we buurt- en wijkinitiatieven die bijdragen aan vergroening en klimaatadaptatie, zoals geveltuintjes en tegelwippen;
• stimuleren we de verduurzaming en kwaliteitsverbetering van bestaande bedrijventerreinen, onder meer door waar mogelijk meer groen en water toe te voegen;
• stimuleren we in het herijkte programma 2028–2032 watervriendelijke woningen, met aandacht voor duurzaam gebruik van (drink)water, zoals in Mariënberg. We willen als gemeente vooroplopen in watervriendelijk bouwen en wonen.

Voor de invoering van de GGM zijn tot en met 2026 tijdelijke programmamiddelen beschikbaar. Daarbij is afgesproken om tijdens de implementatie- en leerperiode te bepalen welke expertise en capaciteit structureel nodig zijn en de benodigde middelen vanaf 2027 in de begroting op te nemen. Uw raad heeft opdracht gegeven uit te werken welke expertise en bijbehorende middelen structureel in de organisatie aanwezig moeten zijn, en dit mee te nemen in de P&C cyclus vanaf 2027. Wij hebben dit onderzocht en komen tot de conclusie dat het hierbij in ieder geval gaat om de volgende expertise:

• GGM blijvend borgen in huidig en nieuw beleid (incl gezondheidsbeleid);
• Borging GGM advies in projecten;
• Blijvende invulling van ecologische expertise in de GGM;
• Blijvend borgen van bewustwording en handelingsperspectief bij onze inwoners.

Om ook vanaf 2027 structureel met de GGM te kunnen blijven werken, is jaarlijks € 254.000 nodig. Voorgesteld wordt om deze capaciteit zoveel mogelijk binnen bestaande middelen te financieren, door gebruik te maken van de algemene CDOKE-middelen en de Regiodeal Zuidoost-Drenthe.

Eind 2027 hebben we inzichtelijk wat de staat van de biodiversiteit in onze gemeente is. Op basis hiervan ligt er eind 2027 tevens een plan hoe we de biodiversiteit in Hardenberg kunnen behouden en verbeteren. Daarnaast draaien we mee in de pilot 'Basiskwaliteit Natuur' van ministerie van LVVN. Dit levert ons veel kennis op.

Koppeling met het programma ‘Gewoon actief en gezond’
Positieve gezondheid is één van de drie pijlers van de maatlat. Zowel in het programma Klimaat & Biodiversiteit als in het Gezondheidsbeleid 2024 - 2028 is het realiseren van een groene en gezonde leefomgeving een belangrijk speerpunt. Hierbij zijn er niet alleen kansen om klimaatadaptatie en biodiversiteit aan elkaar te koppelen, maar ook kansen om een basis te leggen voor positieve gezondheid van onze inwoners. Een groene leefomgeving draagt aantoonbaar bij aan vermindering van stress en de preventie van sociale problemen. Een groene leefomgeving is daarom een belangrijke randvoorwaarde voor het uitvoeringsprogramma 'Gewoon Actief en Gezond' . We blijven werken aan het versterken van deze koppeling en nemen dit mee in de doorontwikkeling van de maatlat.

Naast de Groene en Gezonde maatlat en de Biodiversiteitsmonitor gaan we in 2027 aan de slag met een aantal andere acties uit het thema Leefbaarheid & Bewustwording:

• We continueren onze inzet in de netwerkorganisatie Ruimte voor de Vecht . Daar werken we met gebiedspartners integraal samen aan een klimaat- en toekomstbestendig Vechtdal. Samen met de provincie, de 2 waterschappen en de andere betrokken gemeenten faciliteren wij de samenwerking in het gebied. In de periode 2027-2030 is de ambitie om samen te werken aan een veilig, klimaat robuust en aantrekkelijk Vechtdal, met de Vecht als verbindende kracht. Één van de projecten waar we in het kader van Ruimte voor de Vecht in 2027 mee aan de slag gaan is Vechtrijk Gramsbergen fase 2 (Gat van Joosten);

• Communicatie is essentieel voor het halen van de programmadoelen. We willen inwoners en bedrijven enthousiast maken om zelf een bijdrage te leveren. In 2027 continueren we onze communicatie-campagne. De Groene Bijdrageregeling is daarbij een belangrijk hulpmiddel;

• In het buitengebied wordt hemelwater via de drukriolering afgevoerd. Dit is niet duurzaam. En hierdoor functioneert het systeem op een aantal locaties minder goed. In 2024-2026 zijn we daarover in een aantal gebieden in gesprek gegaan met inwoners en bedrijven. Dit continueren we in 2027. Ook hierbij zullen we de Groene bijdrageregeling inzetten, en bieden we de inzet van groencoaches aan.

• We onderhouden ons water- en rioleringssysteem zo efficiënt mogelijk, op basis van functiegericht beheer. We benutten de technische levensduur van ons systeem maximaal. In de exploitatie is ruimte voor het opvangen van eventuele incidenten en het meenemen van meekoppelkansen. Wanneer zich dit voordoet, informeren wij uw raad daar separaat over in de P&C-cyclus.

• De afgelopen jaren zijn verschillende malen problemen geweest met de afvoer van afvalwater in het gebied Grote Beltenweg - Rheezerweg. Een aantal campings ervaren hier bij hevige neerslag overlast. We zijn daarom met het waterschap een studie gestart naar de mogelijkheden om de capaciteit te vergroten. Deze studie hopen we begin 2027 af te ronden. Op basis van deze studie zullen we een voorstel voor verbeteringsmaatregelen en de financiering daarvan aan uw raad voorleggen.

• In onze beheer- en onderhoudsprocessen proberen we de uitstoot van CO2 zo veel mogelijk te beperken. Bijvoorbeeld door gebruik van schone machines.

• In onze projecten geven we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt de kans om werkervaring op te doen door middel van ‘Social Return on Investment’.

Het huidige programma loopt tot en met 2027. Een deel van de doelen heeft een langere looptijd, tot 2050, of kent geen vaste einddatum. In 2027 gaan we aan de slag met de doorontwikkeling van het programma, waarbij we ook nieuwe ambities en ontwikkelingen meenemen. Ook verkennen we mogelijke koppelkansen met het Programma Energie. Uiterlijk begin 2028 leggen we de raad een herijkte versie voor de periode 2028 – 2032.