Weerstandsvermogen en risicobeheersing

3.2.3 Benodigde weerstandsvermogen

We brengen onze financiële risico’s regelmatig in beeld. Daarbij kijken we naar de kans dat een risico gebeurt en wat de financiële gevolgen kunnen zijn. Zo bepalen we hoeveel geld we nodig hebben om deze risico’s op te vangen. Dit noemen we de benodigde weerstandscapaciteit.

Op het moment van het opstellen van deze paragraaf wordt het totale financiële risico geschat op afgerond € 25,9 miljoen. Dit bedrag is gebaseerd op een weging van alle risico’s. Daarbij kijken we per risico naar de mogelijke financiële gevolgen, de kans dat het zich voordoet en maken we een inschatting van de financiële impact op onze gemeente. In deze paragraaf lichten we de belangrijkste financiële risico’s toe. Zo geven we inzicht in de belangrijkste onzekerheden en wat deze voor onze gemeente kunnen betekenen.

Bedragen x € 1.000

 
Ontwikkeling van het risicoprofiel
We vergelijken de benodigde weerstandscapaciteit bij deze begroting met die van het laatste meetmoment: de jaarrekening 2025. Sinds het laatste meetmoment is de benodigde weerstandscapaciteit gestegen. Dit komt onder andere doordat we een aantal risico’s nu zwaarder meewegen. Dit betreft met name risico’s op het gebied van veiligheid en informatieveiligheid, omdat de financiële en organisatorische impact aanzienlijk kan zijn wanneer deze risico’s zich daadwerkelijk voordoen.

Daarnaast is nadrukkelijker rekening gehouden met externe ontwikkelingen, zoals inflatie en netcongestie. Hoewel de gemeente hierop slechts beperkt invloed heeft, kunnen ook deze ontwikkelingen grote financiële gevolgen hebben voor de uitvoering van taken, projecten en investeringen.

• Rijksbeleid en financiële verhouding Rijk-gemeenten
  De gemeente is voor een belangrijk deel van haar inkomsten afhankelijk van het gemeentefonds en andere rijksmiddelen. Wijzigingen in de verdeling van het gemeentefonds, rijksbeleid, wet- en regelgeving of het gemeentelijke takenpakket kunnen financiële gevolgen hebben. Daarbij is niet altijd vooraf duidelijk in welke mate gemeenten worden gecompenseerd. In de berekening van het benodigde weerstandsvermogen is rekening gehouden met een risicobedrag van afgerond € 2,2 miljoen.
  
• Ontwikkelingen in de open-einderegelingen binnen het maatschappelijk domein
  Binnen de Jeugdzorg, Participatiewet (BUIG en beschut werk) en Wmo hebben we te maken met regelingen waarbij de uitgaven afhankelijk zijn van de daadwerkelijke zorg- en ondersteuningsvraag. We moeten deze ondersteuning blijven bieden, ook als meer inwoners hiervan gebruikmaken. Hierdoor kunnen de kosten hoger uitvallen dan begroot. Veranderingen in het aantal inwoners dat ondersteuning nodig heeft, de zwaarte van de ondersteuning, tarieven en rijksmiddelen hebben invloed op de kosten. We sturen waar mogelijk op bijvoorbeeld toegang, indicatiestelling, begeleiding en inkoop. Toch blijft het risico bestaan dat de werkelijke uitgaven hoger zijn dan het beschikbare budget. In de berekening van het benodigde weerstandsvermogen is rekening gehouden met een risicobedrag van afgerond € 3,0 miljoen.
  
• Veiligheid en informatieveiligheid
  Voor veiligheid en informatieveiligheid houden we rekening met verschillende risico’s. Het grootste risico is informatieveiligheid en cyberweerbaarheid. We nemen maatregelen om de risico’s zoveel mogelijk te beperken. Toch kunnen incidenten nooit helemaal worden voorkomen. Denk bijvoorbeeld aan ongewenste toegang, een cyberaanval, een datalek of uitval van systemen. Een incident kan onze dienstverlening aan inwoners en ondernemers verstoren. Ook kunnen hoge kosten ontstaan voor herstel en extra beveiligingsmaatregelen. Als we deze kosten niet binnen de begroting of via verzekeringen kunnen opvangen, moeten we hiervoor onze weerstandscapaciteit gebruiken. In de berekening van het benodigde weerstandsvermogen is rekening gehouden met een risicobedrag van afgerond € 3,4 miljoen.

• Gebiedsontwikkeling, grondexploitaties en grote projecten
  De gemeente werkt aan verschillende gebiedsontwikkelingen, grondexploitaties en grote projecten. Deze brengen financiële risico’s met zich mee. Ontwikkelingen in bouw- en grondprijzen, rente, netcongestie, wet- en regelgeving en vertragingen kunnen ervoor zorgen dat kosten hoger of opbrengsten lager uitvallen dan verwacht. Ook kunnen bij de aan- en verkoop van vastgoed onverwachte gebreken of claims ontstaan. De gemeente heeft niet op al deze ontwikkelingen direct invloed. In de berekening van het benodigde weerstandsvermogen is rekening gehouden met een risicobedrag van afgerond € 3,9 miljoen. Dit bedrag is opgebouwd uit diverse onderliggende risico’s binnen gebiedsontwikkeling, grondexploitaties en grote projecten. Zo wordt de benodigde risicoreserve voor de grex geschat op 2,2 miljoen.

• Gemeentelijke eigendommen en fysieke leefomgeving

We lopen financiële risico’s bij het beheer en onderhoud van onze gebouwen, infrastructuur, civiele kunstwerken en openbare ruimte. Schade, constructieve gebreken of onverwacht hoge onderhoudskosten kunnen leiden tot extra uitgaven. Dit geldt bijvoorbeeld voor gemeentelijke gebouwen, bruggen, viaducten en kademuren. Ook kunnen de werkelijke kosten voor beheer en exploitatie hoger uitvallen dan vooraf ingeschat.

Daarnaast kunnen bodemverontreiniging, milieucalamiteiten, ziektes en plagen leiden tot onverwachte kosten voor onderzoek, herstel en bestrijding. Deze situaties kunnen ook gevolgen hebben voor de veiligheid, bereikbaarheid en het gebruik van de openbare ruimte. We voeren inspecties en onderhoud uit om problemen zo vroeg mogelijk te signaleren en risico’s te beperken. Toch kunnen onverwachte situaties ontstaan waarbij de kosten niet binnen de bestaande budgetten of verzekeringen kunnen worden opgevangen. In dat geval kan een beroep op onze weerstandscapaciteit nodig zijn. In de berekening van het benodigde weerstandsvermogen is rekening gehouden met een risicobedrag van afgerond € 4,5 miljoen.